Joep veurzag in z’n ège onderhoud deur ’t rije van vrachies klènvee, zo as vèrkes, kalver, schaope en gète naor de mart in Gurrekum. Me z’n kar haolde nie ok nog ’s de vuilis op en as de straote in de weinter glad vaore, dan ging Joep me een kruiwaoge Heukelum rond om zand te strooie. Pekel wier hier vroeger alléén mar gebruikt vur ’t inmaoke van gruuntes, zoas endivie, en vur spek. Gin mins gooide da zo mar op de straot. Verders was Joep stadsomroeper en hij sjacherde nog wa in vodde, metaol en huije van knijne en haoze.

Op een dag mochte een paor keinder een knijnehuid bij Joepe bringe en de centjes mochte ze houwe. Da deeje ze netuurlijk graag, want zakgeld krege de meerste keinder hier nie in de erremoeilige crisistijd. Da kon hier zowat gin mins misse hur. D’r was net een opkoper bij Joepe en Joep vroeg of tie effentjes kon wachte op de klèène klantjes.

“En hier he ‘k ok een zak me een paor grôte huije, die zijn zeker wel wa meer wèrd?” vroeg Joep zo langs z’n neus weg. “Wa zijn da dan vur huije?” vroeg de koopman achterdochtig; zo apart in een zak, da vertrouwde ie-nie zo erg.

“Da zijn d’r van een paor grôote Vlaamse reuze”, loog Joep. “Mar as ie me nie vertrouwt, dan lot je ze mar legge”, ging ie verder.

“Neeje, daor gaot ’t nie om, mar ik zal ze effe over laaie in een andere zak”, zee de opkoper terwijl ie de zak leegschudde en d’r twee dooie katte vur z’n voete rolde.

“Zo, wil je me nog beduvele ok”, gromde de man.

“Welneeje”, kwam Joep weer, “mar ze hebbe mijn altijd geleerd gin kat in de zak te kope”.

Eén van die twee keinder was Sijmen van Iperen, die ’t aon ons vertelde, me nog een paor andere dinger. En da gebeurde op z’n Heukelums netuurlijk.

Joep was in 1938 getrouwd me Dit Verwey uit Leerdam. Een best mins, mar nie zo erg bij de tijd. Ze kon gin klok kijkje, mar Joep ha daor ua op gevonde. Hij stelde gewôon twee vekkers en as d’n eerste afliep moesse ’t spek opzette, en as d’n twidde ging konne de erpel op ’t fonuis. Wanneer Joep dan trug kwam was ’t ete wijd hêen gaor. En zo kwamme ze d me het veer. Ze vaore nog net buite ’t zicht van de veerman, toen Joep inins zee: “Dit, vorut, gaai is in de bakfiets legge”. Dit dee ’t mar, want Joep ha wel meer iets vrims. Zo gauw ze lag gooide Joep een lege voddezak bovenop Ditte. Nog een dekzèl d’r overhéén, en Joep snauwde: “Dink ter om da je je bek houd, ik waarschouw je; ik zeg ’t wel weer as je overend kan komme”.

Dit hieuw d’r ège koest, al viel da niks mee me al da gehobbel en geschok over de kaai en ze stotte host d’r kop, toen Joep de pont opbonkte. Mar ze gaf gin krimp, hur. Joep viet gelijk een trekklos om de pont mee over te trekke, wantje kon nooit wete…

Ze waore bekant aon de overkant veurda ter beweging kwam in ’t zèl en ’t hoofd van Ditte te veurschijn kwam. Ze riep gelijk luidkeels: “Zeg Joep, zijn we d’r nou nog nie?” Dit kreeg gelijk de volle laog van Joepe.

Mar de ontdoke drie cinte moes Joep alsnog betaole, daor kon tie nie aon ontkomme. Daogelang was Joep ’t onderwerp van gesprek in een genietend Heukelum. Zelfs ik wis er van en ik wôonde nog wel aon ’t andere end.

Op een Zondagavend in 1925 moes Jan de Vor, de Heukelumse veerman, weg. En hij kon deuize keer gin vervanger krijge. Da heurde Joep en die ha aangebooie om die avend vur ‘m te vaore. Een kluppie opgeschote jonges kwamme daor achter en die zouwe Joepe wel ’s effentjes opjutte.

“Joep, mo jij een Zondagavend overzette aon ’t veer?” begon er êentje vriendelijk.

“Mar wit je wel dat ‘r op Zondagavend altijd een koppeltie van die herrieschuppers ut Leerdam hier naor ’t café komme?” zee een ander een beetje pesterig.

“Jao”, zee d’n derde, “en as ze ’t café utkomme dan hebbe ze gin cent meer over vur ’t veer en dan wille ze vur niks over, hur”.

“Da zouwe ze ’s motte prebere, dan slaai ik ze de harses in”, snoefde Joep, die z’n verdienste al de mist in zag gaon. Jao Joep ha praotjes zat, mar toen ie de Leerdammers op Zondagavend trug heurde komme, zat ie goed in piepzak hur,

“Eerst betaole, anders zet ‘k gin mins over”, bulderde Joep, en ondertusse zwaaide-nie dreigend me de trekklos. De Leerdammers waore z’n houding hèèl nie gewind en wiere gelijk nijdig, da begrep je. Dink je ’s in dan zouwe ze ginins naor Leerdam trug gekanne hebbe, want vur ’t Leerdamse veer waore ze al vuls te laot. De ruzie was al aon de gang en liep zo hôôg, da Joep, uit louter angst, er êentje me ’t Wier een hêêle rel, waor de dokter en de pliesie aon te pas moesse komme. Joep wier aangezien vur een grôôte bruut, terwijl dat ie toch ’n angsthaos was. (In Heukelum gebruike ze daor wel altijd een ander woord vur, mar da wit je zelf wel).

Mar da muisje ha nog wel ’n strèrtje hur, want in de krant van 2 september 1925 las ik:

“Heukelum. Zondagavond, tijdens het overvaren met de pont gaf J.M, van hier iemand uit Leerdam een slag met een trekknuppel, waardoor deze bloedend gewond werd. J.M. werd door de gemeente-veldwachter in de cel opgeborgen en zal heden op transport naar Dordrecht gesteld worden. Naar wij vernemen heeft de dader reeds bekend.”

Jaorenlang is da aon de Leugenbank van tij to tij verhaold. Van Sijmen van Iperen heurde we ’t verhaol en de krant he beweze, datter op de Leugenbank echt nog wel de waorhed verteld wordt.

Mv. R. van Hoogdalem-Duyzer.