Dit overzicht onderscheidt organisaties die zich breed bezighouden met taal, Nederlandse taal en taalonderwijs, en organisaties die specifiek werken aan streektaal, dialect, taalvariatie en regionaal taal-erfgoed. De lijst is vooral gericht op Nederland, met enkele relevante organisaties uit Vlaanderen.

1. Landelijke organisaties en instellingen voor taal

Nederlandse Taalunie — beleidsorganisatie
Nederlands-Vlaamse verdragsorganisatie voor beleid rond de Nederlandse taal, taalonderwijs, taalvariëteiten en het Nederlands wereldwijd.
Website: https://taalunie.org/

Genootschap Onze Taal — vereniging
Vereniging voor taalliefhebbers; geeft taaladvies, publiceert het tijdschrift Onze Taal en informeert breed over de Nederlandse taal.
Website: https://onzetaal.nl/

Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) — wetenschappelijk instituut
Onderzoekt en beschrijft het Nederlands en beheert woordenboeken, databanken, taalbronnen en voorzieningen, waaronder dialectbronnen.
Website: https://ivdnt.org/

Meertens Instituut (KNAW) — onderzoeksinstituut
Onderzoekt en documenteert taal en cultuur in Nederland; belangrijk centrum voor dialectologie, taalvariatie en digitale dialectbronnen.
Website: https://meertens.knaw.nl/

Stichting Lezen — stichting / kennis- en expertisecentrum
Bevordert lezen en literatuureducatie en werkt samen met andere landelijke taal- en leesorganisaties.
Website: https://www.lezen.nl/

Stichting Lezen en Schrijven — stichting
Richt zich op basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden en op het terugdringen van laaggeletterdheid.
Website: https://www.lezenenschrijven.nl/

Expertisecentrum Nederlands — kenniscentrum
Werkt aan verbetering van het taalonderwijs in Nederland en ondersteunt onderwijsprofessionals met kennis en materialen.
Website: https://expertisecentrumnederlands.nl/

SLO – Nederlands — landelijk expertisecentrum
Ontwikkelt en ondersteunt onderwijsbeleid, leerplannen en kennis rond het vak Nederlands.
Website: https://www.slo.nl/vakportalen/nederlands/

Koninklijke Bibliotheek (KB) — nationale bibliotheek
Nationale bibliotheek met grote collecties voor taal, literatuur en letteren; partner in de Leescoalitie.
Website: https://www.kb.nl/

Nederlands Letterenfonds — publieke culturele organisatie
Bevordert Nederlandse en Friestalige literatuur, vertaling en internationale verspreiding van Nederlandstalige literatuur.
Website: https://www.letterenfonds.nl/

Stichting CPNB — stichting
Bevordert het lezen en het Nederlandse boek, onder meer via campagnes en literaire activiteiten.
Website: https://www.cpnb.nl/

De Leescoalitie — samenwerkingsverband
Landelijk samenwerkingsverband rond leesbevordering en geletterdheid, met onder meer Stichting Lezen, KB, CPNB, Stichting Lezen en Schrijven en de Taalunie.
Website: https://www.kb.nl/over-ons/netwerken-partners/leescoalitie

2. Landelijke organisaties en instellingen voor streektaal en dialect

Stichting Nederlandse Dialecten (SND) — stichting / overlegorgaan
Overlegorgaan voor streektaalbeleid waarin streektaalbeleidsmakers en taalwetenschappers samenwerken. Organiseert onder meer streektaalconferenties en dialectactiviteiten.
Website: https://nederlandsedialecten.org/

Instituut voor de Nederlandse Taal – Dialecten — wetenschappelijke voorziening
Verzamelt en ontsluit informatie over dialecten en streektaal en biedt dialectwoordenboeken, databanken en een overzicht van organisaties.
Website: https://ivdnt.org/dialecten/

Meertens Instituut – dialectologie — onderzoeksinstituut
Belangrijke Nederlandse instelling voor onderzoek en documentatie van dialecten, taalvariatie en Nederlandse taal en cultuur.
Website: https://meertens.knaw.nl/

Nederlandse Taalunie – taalvariëteiten en streektalen — beleidsorganisatie
Beleidsmatige en inhoudelijke aandacht voor taalvariatie, streektalen en de relatie tussen regionale variëteiten en de standaardtaal.
Website: https://taalunie.org/

Stichting Nederlandse Dialecten – Streektaal in uw regio — informatieportaal
Overzicht van regionale streektaalorganisaties, dialectprojecten en bronnen voor onder meer Drenthe, Limburg, Noord-Brabant, Overijssel en Zeeland.
Website: https://nederlandsedialecten.org/streektaal-in-uw-regio/

3. Regionale streektaal- en dialectorganisaties

Fryske Akademy — wetenschappelijk instituut – Friesland
Onderzoekt de Friese taal en cultuur en is een belangrijk centrum voor het Fries en de Friese taalgeschiedenis.
Website: https://www.fryske-akademy.nl/

Centrum Groninger Taal & Cultuur (CGTC) — regionaal kenniscentrum – Groningen
Richt zich op de Groninger taal en cultuur en ondersteunt onderzoek, kennis en activiteiten rond het Gronings.
Website: https://www.cgtc.nl/

Huus van de Taol — streektaalorganisatie – Drenthe
Bevordert het actief en passief gebruik van het Drents en houdt zich bezig met Drentse taal, cultuur en publicaties.
Website: https://www.huusvandetaol.nl/

Stichting Stellingwarver Schrieversronte — streektaalorganisatie – Stellingwerf
Bevordert de Stellingwerfse taal en cultuur en ondersteunt schrijvers, publicaties en taalactiviteiten.
Website: https://www.stellingwarfs.nl/

Overijsselacademie — kenniscentrum – Overijssel
Kenniscentrum, onderzoeksinstituut en uitgeverij rond de geschiedenis, cultuur en streektalen van Overijssel.
Website: https://overijsselacademie.nl/

Variaties vzw — koepelorganisatie – Vlaanderen
Koepelorganisatie van en voor dialectverenigingen en oraal erfgoed in Vlaanderen; biedt ook verbindingen naar regionale dialectverenigingen.
Website: https://www.variaties.be/

Huis voor de Kunsten Limburg – streektaal — regionale organisatie – Limburg
Heeft expertise en ondersteuning voor het Limburgs en het streektaalbeleid in Nederlands-Limburg.
Website: https://www.hklimburg.nl/

Erfgoed Zeeland — regionaal kenniscentrum – Zeeland
Kennis- en aanspreekpunt voor erfgoed in Zeeland, waaronder de Zeeuwse streektalen en taaltradities.
Website: https://www.erfgoedzeeland.nl/

Erfgoed Brabant — regionaal kenniscentrum – Noord-Brabant
Kenniscentrum voor Brabants erfgoed; streektalen en taalvariatie behoren tot het werkterrein.
Website: https://www.erfgoedbrabant.nl/

Stichting Brabants — streektaal / tijdschrift – Noord-Brabant
Richt zich op de Brabantse streektaal en publiceert over taal en cultuur in Brabant.
Website: https://www.stichtingbrabants.nl/

4. Belangrijke wetenschappelijke en digitale dialectbronnen

Elektronische Woordenbank van de Nederlandse Dialecten (eWND) — digitale databank
Doorzoekbare verzameling van oudere en moderne Nederlandse dialectwoordenboeken.
Website: https://ivdnt.org/woordenboeken/dialectwoordenboeken/

Database van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten (DSDD) — digitale dialectdatabank
Online portaal met dialectgegevens uit Vlaanderen, Brabant en Limburg, gekoppeld aan dialectkaarten.
Website: https://ivdnt.org/woordenboeken/dsdd

Nederlandse Dialecten – INT — informatieportaal
Overzicht van dialectorganisaties, dialectwoordenboeken, websites, databanken en projecten.
Website: https://ivdnt.org/dialecten/

Nederlandse Dialectenbank – Meertens Instituut — digitale collectie
Bron voor Nederlandse en Friese dialectopnames en informatie over gesproken dialecten.
Website: https://meertens.knaw.nl/

Woordenboek van de Vlaamse Dialecten — wetenschappelijk woordenboek
Belangrijke wetenschappelijke bron voor de dialectwoordenschat van Vlaanderen.
Website: https://www.dialectloket.be/

Woordenboek van de Brabantse dialecten — wetenschappelijke bron
Onderdeel van de zuidelijke dialecttraditie en opgenomen in de Database van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten.
Website: https://ivdnt.org/woordenboeken/dsdd

Woordenboek van de Limburgse dialecten — wetenschappelijke bron
Belangrijke bron voor Limburgse dialectwoordenschat; gegevens zijn opgenomen in de DSDD.
Website: https://ivdnt.org/woordenboeken/dsdd

5. Specifiek interessant voor onderzoek naar regionale taal in Vijfheerenlanden

Voor onderzoek naar het dialect van de Vijfheerenlanden, de Alblasserwaard, de Lopikerwaard en het aangrenzende Utrechtse en Zuid-Hollandse gebied zijn vooral het Meertens Instituut, het Instituut voor de Nederlandse Taal en de Stichting Nederlandse Dialecten relevant. Zij bieden toegang tot dialectkaarten, oude en moderne dialectwoordenboeken, gesproken dialectopnames en informatie over regionale taalorganisaties.

Meertens Instituut – dialectkaarten en taalvariatie — onderzoek / digitale bronnen
Voor dialectkaarten, taalvariatie, historische en hedendaagse taalgegevens.
Website: https://meertens.knaw.nl/

Instituut voor de Nederlandse Taal – regionale dialectwoordenboeken — woordenboeken / databanken
Bevat onder meer verwijzingen naar Gelderse, Overijsselse, Brabantse, Limburgse en andere regionale dialectbronnen.
Website: https://ivdnt.org/dialecten/regionale-dialectwoordenboeken/

Stichting Nederlandse Dialecten — koepel / streektaalbeleid
Geeft een landelijk overzicht van streektaalorganisaties en regionale bronnen.
Website: https://nederlandsedialecten.org/streektaal-in-uw-regio/